آب حیات یا اکسیر حیات، آب یا معجونی افسانهای است که بعضی آن را شفابخش و بعضی از افسانهها نیز آن را مایعی نامیدند که مرگ انسان را به تأخیر میاندازد. اما اکثر افسانهها آب حیات را مایع جاویدساز مینامند. این مایع در مکانی وجود دارد که آن را ظلمات مینامند. در افسانهها آمده که خضر نبی به همراه ذوالقرنین سالها در ظلمات به دنبال آب حیات گشت. خضر به آب دست پیدا کرد و از آن نوشید و جاویدان گشت. اما هنگامی که ذوالقرنین خواست از آب حیات بنوشد، ناگهان چشمه ناپدید شد و دیگر نتوانست آن را بیابد
قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُکُمْ غَوْرًا فَمَن یَأْتِیکُم بِمَاء مَّعِینٍ (آیه 30- سوره الملک)
گو به من خبر دهید اگر آب [آشامیدنى] شما [به زمین] فرو رود [و پنهان شود] چه کسى آب روان برایتان خواهد آورد.
اي آناهيد! اي نيک، اي تواناترين! اينک مرا اين کاميابي فراز ده که به ارجمندي به يک خوشبختي بزرگ دست يابم… خوشبختياي که در آن بهره و بخشش بسيار باشد، اسبانِ شيهه زننده و گردونههاي برخروشنده و تازيانههاي بانگ برانگيزاننده باشند… آن خوشبختياي که در آن پُر باشد از چيزهاي خوشبو، و در انبارش پُـر باشد از هر آنچه دل کسي بخواهد و هر آنچه زندگاني خوش و خرم را بکار ميآيد. (بند130 آبان یشت)