خدای آب های پاک

سقا خانه ها   

سقاخانه های قدیمی از نظر موقعیت مکان و فضا به گونه ی اتاقی در دل دیواری بر راستای معبری هستند که برخی در اندازه های 4*3 متر و سایر آنها کوچک و کوچکترند تا بدانجا که برخی مانند حفره هایی هستند بر دیوار.

بیشتر سقاخانه ها در کنار درب مساجد و تکیه ها ساخته شده اند وبرخی دیگر در نقاط پر رفت و آمد ،مانند بازارچه ها بر پا گردیده اند.

به طور معمول سقا خانه اتاقی است با در و پنجره ی ارسی(کشابی) که درهنگام نیاز ، آنها آنها را بالا و پائین می برده اند .جنسشان چوبی بوده  و به وسیله ی نقوش مشبک و زیبای هنر گره چینی زینت می یافته اند.

سنگ پیشخوانی که دیواره ی جلوی سقاخانه ها را می پوشاند برای جلوگیری از تخریبات نم و رطوبت دائمی بوده و به همین دلیل دارای نقوشی ساده است.

سنگاب سقاخانه ،سنگ توخالی مستطیل شکلی است به گودی 50 تا 70 سانتی مترو برخی دارای سنگ نوشته هایی وقف نامه مانند هستند.سنگاب را در روی زمین جلوی سقاخانه و پیش دست مراجعین قرار می دادند و سوراخی برای تخلیه و تعویض آب در کف داشته است.

کاسه ی مسین سفید شده ای که اغلب جمله ی یاحسین،لعنت بر یزید روی آن ضرب شده ،وسیله ی آبخوری بوده که با رشته ی زنجیری بر چهارچوبه ی سقاخانه ،آویزان می شده است.

سقاخانه ها به طور کل ،مکانی بوده که نیت ها و خواست های مذهبی را با  انتفاع عموم مردم در هم می آمیخته است. چه، هر تشنه ای را سیراب می کرده و ازآنجا که معابر گذشته روشنایی عمومی نداشته اند،نذر مذهبی شمع روشن کردن در سقاخانه  –که معابر را با نورش روشن می ساخته- نذری فراگیر و عامه پسند به حساب می آمده که هنوز هم اگرچه کارکرد خود را از دست داده از محبوبیت برخوردار است.

سقاخانه های ما ،گنجینه و بایگانی فرهنگ ما هستند ،یعنی در بیشتر آنها می توان از قدیمی ترین پوسترها ،وردها و دعاهای مذهبی نمونه هایی یافت.این اوراق شامل تصاویر پیامبران،ائمه ،آیات قرآن ،طلسمات ,عریضه ها ،طومارها و قرآن ها می شوند.

نشانه ها در سقاخانه:

آینه: نماد صفا ،پاکی ،روراستی و بی ریایی

شمع: نماد روشنایی و صفا و روشنی بخش معبر

قفل: یا سنجاق و باریکه پارچه ی گره خورده ،نشان حاجتمندی و درخواست گره گشایی یا شفا ی درد

آدمک: بریده نمای ساده و سایه واری از آدم(زن یا مرد) و گویا نشانی نمادین از معصومین کربلا.آدمک نمادی از طلسم به شمار می آید که در خرافه ی عوام به سان نیرویی مرموز گاهی برای شکستن طلسم دیگران به کار می رود.

پنجه: یکی از زیباترین نشان های انسانی که در تمام مذاهب جهان نشان پشتیبانی نیروهای ایزدی است و در تشیع ،نمادی از دست بریده ی قمر بنی هاشم است.

چشم: از حساس ترین اعضای بدن و دارای جذابیت و گیرایی بسیار است که داستان های حقیقی و خرافی بسیار درباره ی آن و اثرات منفی اش وجو دارد که بارز ترین آن چشم کردن است.

ستاره: ستاره نشان بخت و اقبال بوده و البته عوام نیز ستارگان را لشگریان آسمان ونشان فرشتگان و پیامبران و ائمه به گرد خداوند می دانند.

رنگ سبز: این رنگ در تشیع نشان خانواده ی پیامبر است و به دلیل طبیعت خشک ایران ،دارای محبوبیت در بین مردم است.